FeLV = Feline Leukemia Virus

Białaczka kotów jest chorobą zakaźną, która, mimo stosowania szczepień ochronnych, stanowi jedna z najważniejszych przyczyn zejść śmiertelnych wśród kotów. Jest wywołana przez wirus białaczki kotów (FeLV), należący do rodziny Oncovirinae. Swoim zasięgiem obejmuje cały świat.

Epidemiologia:

Występowanie białaczki kotów jest bezpośrednio związane z zagęszczeniem populacji tych zwierząt. Najwięcej problemów notuje się w dzikich koloniach oraz w dużych hodowlach kotów. Głównym źródłem choroby są przetrwale zainfekowane koty - klinicznie zdrowe, wydzielające wirusa do środowiska. Nosiciele wydzielają duże ilości wirusa głównie ze śliną oraz w mniejszych ilościach ze łzami, moczem i kałem. Najczęściej koty zakażają się przez kontakt błon śluzowych jamy ustnej i nosowej z zainfekowaną śliną, co może być ułatwione przez wzajemną pielęgnację, korzystanie z tych samych misek oraz ze wspólnych kuwet i klatek transportowych. Inne sytuacje, w których może dojść do zakażenia białaczką są walki między kotami i pogryzienia.

Znacznie bardziej wrażliwe na zakażenie są koty młode. Do zakażenia kociąt od matki może dojść drogą pionową (przez macicę lub z mlekiem matki) lub poziomą (przez wydzieliny i wydaliny).

Rozwój choroby (patogeneza):

Po osiągnięciu błony śluzowej jamy ustnej i nosowej wirus dostaje się do tkanki limfatycznej jamy ustnej i gardła, a następnie wraz z krwią dostaje się do śledziony, węzłów chłonnych, komórek nabłonka jelit i pęcherza moczowego, gruczołów ślinowych oraz szpiku kostnego. Stąd przechodzi do wydzielin i wydalin, a także do krwinek białych i płytek krwi. Wiremia (wysiew wirusa do krwi) występuje zazwyczaj po 2-4 tygodniach od zakażenia.

W lecznicach rzadko rozpoznaje się początkową, ostrą fazę choroby, ponieważ objawy są bardzo niespecyficzne i mogą przypominać wiele innych schorzeń. Występuje niewielka gorączka (najczęściej nie przekracza 40°C), złe samopoczucie, powiększenie węzłów chłonnych oraz cytopenie we krwi obwodowej (zmniejszenie ilości komórek należących do jednej lub wielu linii komórkowych).

Choroby, u podłoża których może leżeć białaczka kotów:

Rozpoznanie:

Podejrzewać białaczkę można na podstawie wywiadu, badania klinicznego oraz badań krwi. Potwierdzeniem są testy serologiczne, coraz powszechniej dostępne w wielu lecznicach weterynaryjnych.
Rozpoznanie poszczególnych postaci choroby oraz chorób wynikających z białaczki stawia się na podstawie badań dodatkowych:

• badanie krwi - morfologia z rozmazem, badania biochemiczne, ocena retikulocytów, test aglutynacji, test Coombsa
• badanie szpiku
• badanie histopatologiczne wycinków, biopsja cienkoigłowa

Leczenie:

Leczenie białaczki kotów jest długotrwałe i często nie przynosi spodziewanego efektu, chociaż jest pewna grupa kotów, u których przy wczesnym stadium można uzyskać całkowite wyleczenie. Celem leczenia jest podniesienie odporności zwierzęcia oraz zapewnienie mu jak najlepszego komfortu życia. Większość zakażonych kotów wykazuje przetrwałą wiremię już w czasie stawiania rozpoznania. Ale z drugiej strony warto podjąć trud leczenia, ponieważ bardzo wiele serologicznie dodatnich kotów przez wiele lat cieszy się dobrym zdrowiem i nie wykazuje żadnych objawów choroby.
W leczeniu można stosować leki przeciwwirusowe (np. AZT, interferon, paciorkowcowa proteina A), leki podnoszące odporność (np. Baypamune, Scanommune), leki przeciwnowotworowe (glikokortykosteroidy, winkrystyna, cyklofosfamid), preparaty witaminowe i inne.
Zalecenia dla właścicieli dodatnich serologicznie kotów:

1. Unikać jakiegokolwiek stresu
2. Chory kot powinien przez cały czas przebywać w domu w celu zmniejszenia ryzyka wtórnych infekcji oraz zarażania innych kotów
3. W przypadku wystąpienia problemów zdrowotnych wskazujących na wystąpienie chorób wynikających z zakażenia FeLV - jak najszybciej udać się do prowadzącego lekarza weterynarii i wprowadzić agresywne leczenie

Profilaktyka:

Program anty-białaczkowy dla hodowli oraz domowych kolonii kotów (w celu uzyskania grupy kotów wolnych od białaczki)

1. Pierwsze badanie serologiczne wszystkich kotów w kierunku FeLV
2. Usunięcie z grupy wszystkich kotów z wynikiem dodatnim
3. Dezynfekcja misek, kuwet i posłań
4. Całkowita likwidacja kontaktów kotów z grupy ze środowiskiem zewnętrznym
5. Drugie badanie serologiczne wszystkich kotów w kierunku FeLV - po 12 tygodniach od pierwszego (wykrycie kotów, które w pierwszym badaniu były w okresie inkubacji choroby)
6. Usunięcie z grupy kotów z wynikiem dodatnim
7. Wszystkie nowe koty wprowadzane do grupy powinny być wcześniej dwukrotnie przebadane serologicznie (w odstępie 12 tygodni) i poddane w tym okresie kwarantannie
8. Przeznaczać do hodowli tylko koty serologicznie ujemne, kojarzenie tylko z kotami pochodzącymi z hodowli wolnych od FeLV

Szczepienia - mają na celu ochronę kotów przed zakażeniem białaczką lub przynajmniej zapobieganie przetrwałej wiremii.

Zasady szczepienia kotów przeciwko FeLV:

1. Szczepić tylko zdrowe koty
2. Koty pochodzące ze środowiska o zwiększonym ryzyku oraz pochodzące z nieznanego środowiska powinny być poddane badaniu serologicznemu w kierunku FeLV
3. Szczepić wszystkie koty narażone na ryzyko zakażenia FeLV
4. Trzymać oddzielnie koty FeLV-dodatnie i FeLV-ujemne, nawet, jeżeli koty FeLV-ujemne zostały zaszczepione przeciwko białaczce

Autor: lek. wet. Maja Ingarden (2004-12-14)